Những tư tưởng nền tảng của Dự Thảo Hiến Pháp Việt Nam Tương Lai [14/17]
Dương Thái Sơn, 2001
14. Quyền lãnh đạo công luận.
Trong một quốc gia dân chủ tự do, sự lãnh đạo công luận không thực sự nằm trong tay cơ quan hành pháp, lập pháp hay tư pháp, mà nó nằm trong tay một nhóm tư nhân được gọi là các cơ quan truyền thông.
Quyền lãnh đạo công luận cũng còn được gọi là đệ tứ quyền trong sự lãnh đạo quốc gia bên cạnh 3 quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Quyền lãnh đạo công luận tức là quyền thông tin và phê bình của các cơ quan truyền thông đủ mọi loại như báo chí, truyền thanh, truyền hình và ngày nay thêm liên mạng toàn cầu (internet). Quyền này không chánh thức ghi trong Hiến pháp nước nào cả, nhưng thực tế họ thực sự lãnh đạo công luận và trở thành một thế lực đáng kể không thua gì quyền lập pháp đối với quyền hành pháp, nhiều khi họ cũng có ảnh hưởng khuynh đảo chánh quyền. Họ là tiêu biểu cho tiếng nói nhân dân, nhưng thực sự họ không được nhân dân uỷ quyền, mà họ chỉ là một nhóm trí thức cầm bút, và họ phát biểu như là người dân phát biểu.
Trong các cuộc bầu cử ở các nước dân chủ, các cơ quan truyền thông đã đóng vai trò quan trọng trong sự thành bại của các ứng cử viên bất luận ở cấp bậc nào, do đó họ có một áp lực nặng nề đối với các ứng cử viên mọi loại. Nhóm tư nhân nắm quyền lãnh đạo công luận là những người biết hành xử một số quyền tự do công cộng được Hiến pháp thừa nhận như quyền tự do tư tưởng, tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do thông tin, tự do xuất bản, tự do truyền thông. Quyền của họ rất lớn và ảnh hưởng của họ cũng rất lớn. Sự lạm quyền của họ có thể đưa đến những tai họa khôn lường, mà ngăn cấm họ hoặc kiểm soát họ chặt chẽ thì nền dân chủ không còn nữa !
Bởi vậy, trong Hiến pháp tương lai, quyền tự do báo chí và truyền thông phải được định chế hóa và qui định trách nhiệm nặng nề của những người được tự do hành xử quyền truyền thông, nhằm ngăn chận các sự lạm dụng để xuyên tạc, bôi bẩn và xâm phạm danh dự cá nhân, gây hoang mang trong công luận về những tin tức hay bình luận không đúng thật hoặc xâm phạm thuần phong mỹ tục hay công xúc tu sỉ. Sự qui định này cũng là nhằm bảo vệ cho người đọc hoặc người nghe vốn là ''những người tiêu thụ truyền thông'' không được ai bảo vệ, đặc biệt là đối với những người trẻ vị thành niên.
