[15/17] Những tư tưởng nền tảng của Dự Thảo Hiến Pháp Việt Nam Tương lai
Dương Thái Sơn, 2001
15. Văn Hiến Việt Nam.
Hiến pháp mới của nước Việt Nam dù có thu thập được tinh hoa từ kinh nghiệm của nhiều nước khác trên thế giới, vẫn phải phản ảnh những nét đặc thù của văn hiến Việt Nam. Có như vậy nó mới mang được tâm hồn Việt Nam cùng với tâm tình Việt Nam, và được người Việt Nam trìu mến đón nhận là của mình và cho đất nước mình.
Trải qua mấy ngàn năm lịch sử, nước Việt Nam đã được khai sinh và tồn tại đến ngày nay là nhờ có một nền văn hiến đặc thù Việt tính xây dựng trên 3 đơn vị nền tảng là : con người, gia đình và tổ quốc. Cả 3 đơn vị này đều là nền móng vững chắc cho xã hội Việt Nam từ ngàn xưa, mặc dù có những lúc đất nước bị đô hộ và ngoại bang muốn tiêu diệt các nền tảng đó nhưng đã không thành. Nhờ văn hiến vững bền đó mà dân tộc Việt Nam đã có nền tảng để quật khởi, khôi phục được nền độc lập và bảo vệ được bờ cõi mặc dù phải hy sinh rất nhiều xương máu.
Con người trong văn hóa Việt Nam là con người tâm trí thể toàn diện hành động theo nhân nghĩa (hay từ bi, bác ái) như là nền tảng văn hóa và đạo đức bản thân. Gia đình trong văn hóa Việt Nam được xem là đơn vị nền tảng của xã hội. Gia đình nào cũng chú trọng bảo vệ gia phong, xem đó là danh dự của chính mình và giòng họ mình. Gia phong trở thành một khuôn khổ đạo đức cho con người khi trở thành một phần tử của gia đình. Gia phong không phải là pháp luật, nhưng là một thứ nội quy bất thành văn của gia đình mà gia đình nào cũng có và hãnh diện về nó. Gia phong giữa các gia đình thực ra không khác nhau mấy vì nó là phản ảnh của ý thức hệ xã hội đương thời và trở thành văn hóa của gia đình.
Đối với Tổ quốc, thì văn hóa Việt Nam đã phản ảnh tinh thần quốc gia của người Việt rất rõ rệt. Tinh thần quốc gia này đã trở thành một ý thức hệ quốc gia, nơi đó lòng ái quốc luôn luôn được đề cao dù là dưới thời quân chủ ngày xưa hay thời đại dân chủ ngày nay. Chúng ta cần nhìn lại ý thức hệ quốc gia của người Việt để đưa nó vào tân Hiến pháp, vấn đề này rất quan trọng vì nó là nồng cốt của nền văn hiến quốc gia.
